جایگزین‌های حبس: جزای نقدی ، زندان، اصلاح، بازپروری

پایان نامه ازدواج سفید

در قسمت مربوط به جزای نقدی گفته شده است که حقوقدانان قائل به این هستند که مجازات نقدی دارای مزایا و معایبی می باشد. ایراداتی که از سوی مخالفان نسبت به این کیفر ارائه شده است به طور مختصر عبارتند از: تعارض با اصل شخصی بودن و اصل تساوی مجازاتها، فقدان اثر ارعابی نسبت به اغنیاء، فرستادن محکوم علیه به زندان در صورت عجز ازپرداخت آن و غیره. مجازات جزای نقدی به لحاظ مشکلات که در اجرای آن پیش می آید و محکوم علیه در صورت عجز از پرداخت آن روانه زندان می شود(به نظر می رسد که این مهمترین ایراد وارده بر کیفر نقدی باشد)، باعث شده است که مجازات جزای نقدی که نه تنها نتوانسته رسالت و کار کردش را به عنوان یک مجازات با موفقیت به عمل برساند، بلکه از اهمیت و کارکرد امروزی جزای نقدی که به عنوان مجازات «جایگزین حبس» کاسته شده است.  لذا اندیشیدن و صاحبنظران برای کاستن ایرادات فوق، شیوۀ جدیدی از مجازات را برای عادلانه کردن اجرای جزای نقدی پیشنهاد کرده اند که آن، جزای نقدی روزانه (جریمه روزانه) است. جریمه روزانه از این جهت راهکار مفیدی است که نه تنها از مشکلات اجرایی جزای نقدی می کاهد بلکه تعدیل کنندۀ برخی از ایرادات وارده دیگر بر جزای نقدی نیز می باشد. با اضافه اینکه جریمه روزانه نمادی بارز از رعایت اصل فردی کردن مجازات ها می باشد( پیشین، ۱۷۹).

مفهوم جریمه روزانه

به نظر یکی از حقوقدانان می گوید، این جریمه ها به این دلیل «جریمه روزانه» نامیده می شوند که میزان آن با درآمد روزانه مجرم ارتباط و پیوستگی دارد. جزای نقدی نه براساس پول بلکه بر حسب «روز» و با توجه به میزان درآمد روزانه محکوم علیه تعیین می گردد. یعنی جزای نقدی را به صورت روزهایی معین می کنند که اهمیت جرم را نشان می دهد و برای هر روز نیز مبلغی معین می کنند که نشان دهنده وضع مالی مجرم است(آشوری: پیشین، ۳۸۳).

در ایران جزای نقدی دارای سابقه طولانی تاریخی می باشد. لکن قانون مدون که بتوان به موجب آن جزای نقدی روزانه اعمال کرد وجود ندارد لکن سیاست های قوۀ قضائیه و دیدگاههای رئیس قوۀ قضائیه در راستای تهیه لوایحی برای جایگزین نمودن مجازاتهایی به جای حبس می باشد. یکی از این لوایح که در این خصوص تهیه شده و تقدیم مجلس شده لایحه قانونی مجازاتهای اجتماعی است. یک تعریف کلی دیگری که می توان ارائه داد: پرداخت روزانه مبلغی پول به دولت به عنوان مجازات جرم ارتکابی که با شدت جرم ارتکابی و میزان درآمد روزانه مجرم ارتباط دارد. در این هیچ ماده قانونی مدونی اکنون در این مورد وجود ندارد. نام دیگر«جریمه روزانه» در حقوق فرانسه، جریمه تقسیطی است که قاضی با توجه به استطاعت مالی بزهکار، تعداد افراد تحت تکفل او، درآمد، بدهیها و مطالبات وی و شدت جرم ارتکابی، کیفر نقدی را تقسیط می کند(اردبیلی: پیشین، ۱۶۵).