طبقه¬بندی تجارت الکترونیکی از دیدگاه¬های مختلف

معمولاً مدل­های تجارت الکترونیکی را “طبقه­بندی تجارت الکترونیکی از روی ماهیت معاملات یا ارتباطات” نیز می­نامند. این مدل­ها یا طبقه­بندی اعضای تجاری از روی ماهیت معاملات یا ارتباطات بین آن­ها صورت می­گیرد.

1-1-1      طبقه­بندی تجارت الکترونیکی براساس ماهیت تبادلات

1-1-1-1   بنگاه به بنگاه (B2B)[1]

تجارت الکترونیکی بنگاه با بنگاه به صورت تجارت الکترونیکی میان بنگاه­های تجاری تعریف می‌شود. B2B یکی از انواع تجارت الکترونیکی است که با روابط میان بنگاه­های تجاری سر وکار دارد (دژپسند، رسولی­نژاد، 1388، ص30). امروزه 85% حجم تبادلات تجارت الکترونیکی در حوزه B2B می­باشد (شکوفیان، 1391، ص24

 

1-1-1-2   بنگاه با مشتری (B2C)[2]:

تجارت الکترونیکی بنگاه با مشتری یا تجارت بین شرکت­ها و مصرف­کنندگان نهایی که شامل جمع­آوری اطلاعات مشتریان، خرید کالای فیزیکی و یا خرید کالاهای اطلاعاتی می­شود، که عرضه‌ی کالاهای اطلاعاتی از طریق شبکه الکترونیکی می­باشد (دژپسند، رسولی­نژاد، 1388، صص32-31).

 

1-1-1-3  بنگاه با اداره (B2A)[3]

انجام تراکنش­های تجاری بین شرکت­ها و سازمان­های دولتی است. تأمین نیازهای دولت توسط شرکت­ها و پرداخت عوارض و مالیات­ها از جمله مواردی است که در این مدل قرار می­گیرد (رسولیان و جوادی رهقی، 1385، ص 9). تجارت B2A در حال حاضر دوران کودکی خود را طی می­کند ولی در آینده­ای نزدیک زمانی که دولت­ها به ارتقای ارتباطات خود تمایل و توجه نشان دهند به سرعت رشد خواهد نمود (صنایعی، 1390، ص20).

1-1-1-4 بنگاه به بنگاه به مشتری (B2B2C)[4]:

در مدل بنگاه به بنگاه به مشتری، شرکت تولیدکننده، محصولات خود را به مشتریان یک شرکت طرف سوم ارائه می­کند. در واقع، شرکت طرف سوم، نقش واسطه را ایفا می­کند، با این تفاوت که هیچ ارزش افزوده­ای به محصول اضافه نکرده و تنها آن محصول را به مشتریان خود عرضه می­کند (حنفی زاده، 1386، ص17).

1-1-1-5      مشتری به مشتری (C2C)[5]

تجارت الکترونیکی مصرف­کننده با مصرف­کننده، تجارت میان افراد یا مصرف­کنندگان می­باشد. روش C2C، تمامی معاملات بین مشتریان را شامل می­شود. از این طریق محیطی برای مشتری بر روی اینترنت مهیا می­شود که مشتریان قادرند با همدیگر ارتباط برقرار کنند و در زمینه­های مختلف، مبادلات را انجام دهند (دژپسند، رسولی­نژاد، 1388، ص 33). هم‌چنین این طبقه­بندی از تجارت الکترونیکی شامل معاملاتی است که مصرف­کنندگان به­طور مستقیم با یکدیگر انجام می‌دهند. معاملات صورت گرفته در حراجی­های آنلاین نیز در این طبقه قرار می­گیرند (توربان و همکاران، 1385، صص33-32).

مطلب مرتبط با این موضوع :  قصه گویی و تاثیرات ان بر کودکان و نوجوانان

1-1-1-6  مشتری به بنگاه (C2B)[6]

این نوع از تجارت الکترونیکی شامل فروش کالاها و خدمات توسط افراد به سازمان­ها از طریق اینترنت است (توربان و همکاران، 1385، ص 31). این طبقه شامل افرادی می­شود که از اینترنت برای فروش محصولات یا خدمات به سازمان­ها و افرادی که در انتظار خرید با قیمت­های پیشنهادی هستند، استفاده می­کنند. شرکت پرایس لاین، یک شناخته شده در حوزه‌ی مبادلات C2B می­باشد (حنفی زاده، 1385، ص 17).

1-1-1-7  شخص با شخص (P2P)[7]

مدل شخص با شخص، تکنولوژی است که امکان به اشتراک گذاری داده و پردازش آن را بر روی رایانه­های هم‌سان و در شبکه فرآهم می­کند. از این فناوری می­توان در مدل­های B2C، B2B، C2C استفاده نمود، نمونه­ای از این مدل می­توان تبادل الکترونیکی فیلم، نرم­افزار، و کالاهای دیجیتالی دیگر را نام برد (عباس نژادورزی، 1389، ص14).

1-1-1-8  بنگاه با کارکنان (B2E)[8]

مدل B2E زیرمجموعه‌ی درون سازمانی است که در آن سازمان­های دولتی، خدمات، محصولات یا اطلاعات را برای کارمندان خود فراهم می­نمایند نمونه­ای از این مدل را می­توان  برای پر کردن درخواست مرخصی، نمایش فیش کارمندان و هر درخواست دیگر از طریق وب سایت نام برد (عباس نژادورزی، 1389، ص 14).

1-1-1-9  بنگاه با دولت (B2G)[9]

تجارت الکترونیکی بنگاه با دولت (B2G)، به طور خاص به عنوان فعالیت­های تجاری بخش و دستگاه­ها و واحدهای دولتی تعریف می­شود  و در آن از اینترنت برای ارائه خدمات حاکمیتی، صدور گواهی­ها و دیگر عملیات قابل اجرا توسط دولت استفاده می­شود. ذکر این نکته لازم است که B2G، فقط شامل بهره­مندی بنگاه­ها از آن دسته از خدمات دولتی می­شود که حاکمیتی بوده و ذاتاً ماهیت تجاری ندارند و به عبارتی به عنوان غیرقابل تجارت نام می­گیرند مانند خدمات شناسایی هویت، گذرنامه و یا زیرشاخه­های فنی، مخابراتی و حقوقی (دژپسند، رسولی‌نژاد، 1388، ص 33).

مطلب مرتبط با این موضوع :  مفاهیم معنویت در کار

 

1-1-2    طبقه‌بندی تجارت الکترونیکی بر اساس ماهیت برنامه­های کاربردی

 

برنامه­های کاربردی تجارت الکترونیکی را می­توان در سه دسته ذیل طبقه‌بندی کرد:

1-1-2-1  بازارهای الکترونیکی:

بازار شبکه‌ای از تعاملات و روابط می‌باشد که در آن، اطلاعات، محصولات یا خدمات و پرداخت‌ها مبادله می‌گردند. زمانی که بازار الکترونیکی باشد، مرکز کسب و کار دیگر یک ساختمان فیزیکی نیست، بلکه محلی بر اساس شبکه است که در آن تعاملات کسب و کاری صورت می‌پذیرد.

1-1-2-2  سیستم‌های اطلاعاتی بین سازمانی:

سیستم‌های اطلاعاتی بین سازمانی دربرگیرنده‌ی جریان اطلاعات بین دو یا بیش‌تر از دو سازمان می‌باشند. هدف عمده‌ی آن‌ها، پردازش کاراکتر معاملاتی مانند انتقال سفارش‌ها، صورت‌حساب‌ها و پرداخت‌ها با استفاده از سیستم‌های تبادلات الکترونیکی می‌باشد.

1-1-2-3      ارائه‌ی خدمات به مشتری:

یکی از بزرگ‌ترین خدمات انقلاب دیجیتالی، مشتری محوری و توجه به نیاز مشتریان است. ارائه خدمات به مشتری در زمینه‌های مختلفی به صورت الکترونیکی انجام می‌شود (حنفی‌زاده، 1385، صص 22-21).

[1] . Business to Business

[2]. Business to Consumer

[3]. Business to Administration

[4]. Business to Business to Consumer

[5] . Consumer to Consumer

[6] . Consumer to Business

[7] . Peer to Peer

[8] . Business to Employees

[9] . Business to Government