پایان نامه با کلید واژگان تکنولوژی، تکنولوژی آموزشی، آموزش و پرورش، نظام آموزشی

شد.
با شروع جنگ جهانی دوم، کانون فعالیت‌ها در زمینه‌ی وسایل سمعی و بصری از محافل تعلیم و تربیت به ارتش امریکا منتقل شد و در دوران جنگ، بسیاری از وسایل مانند پروژکتور و اورهد برای اولین بار ساخته شد و در کنار وسایل دیگری مانند پروژکتورهای اسلاید، لابراتوارهای زبان و شبیه سازیهای آموزش خلبانی در آموزش نظامیان به کار گرفته شد. در این دوران که تا اواسط دهه‌ی ۱۹۴۰ به طول انجامید از نظر سرمایه‌گذاری در تولید فیلمهای آموزشی و وسایل سمعی و بصری رشد بی‌سابقه‌ای صورت گرفت تا حدی که بسیاری از کارشناسان نقش آن را در نتایج جنگ دوم جهانی قابل توجه شمرده‌اند. (فردانش،۱۳۷۲، ۵۰، صص ۱۸-۱۹)
مرحله دوم، تحول تکنولوژی آموزشی از سال ۱۹۵۴ آغاز و تا حدود سال ۱۹۶۶ ادامه می‌یابد و عصر طلایی آموزش برنامه‌ای نام گرفته است. البته خلاقیت و اختراعات اندیشمندان در مورد آموزش ، زمینه ورود به این مرحله را مهیا می نمود. از جمله می‌توان به اقدامات پرسی و اسکینر اشاره کرد:
سیدنی پرسی۸ در سال ۱۹۲۵ برای اولین بار ماشین بسیار ساده‌ای برای ارائه‌ی امتحانات و ارزشیابی دانش‌آموزان ساخت که این نقطه آغاز آموزش ماشینی بود. (ذوفن،لطفی‌پور،۱۳۸۷،۲۹، ص۷) برهاس اسکینر۹، روان‌شناس معروف، دستگاهی به نام «ماشین تدریس» ساخت که می‌توانست مطالب درسی را قدم به قدم و به صورت ساده به دانش‌آموزان ارائه دهد. (Skinner, 1954, 89)
در واقع رشد و تکوین الگوهای آموزشی و تعامل بین نگرش سیستمی و اصول و نظریه‌های علوم ارتباطات باعث افزوده شدن این بعد جدید به تکنولوژی آموزشی شد. اضافه شدن دین مفاهیم جدید به تکنولوژی آموزشی حیطه کاربرد آنرا به مراتب گسترده‌تر از سابق ساخت و آن را از محدوده‌ی تنگ شناسایی انواع و نحوه‌ی کاربرد وسایل و رسانه‌های آموزشی (تکنولوژی آموزشی از جنبه اول) خارج کرد و محور کلیه فعالیت‌های انجام شده در مراکز آموزشی قرار داد. تکنولوژی آموزشی به عنوان مجموعه‌ی روشها و فراگردهای طراحی، اجرا و ارزشیابی برنامه‌های آموزشی، دیگر نمی‌توانست خود را در قالب وسایل محبوس کند و در واقع ادعای مالکیت کل فرایند آموزش را دانست. (فردانش ،۱۳۷۲، ۵۰، ص ۲۷)
مرحله سوم: ‌که دوره رشد و بلوغ تکنولوژی آموزشی است از سال ۱۹۶۶ آغاز شده است و همچنان ادامه دارد که بر توان تکنولوژی آموزشی برای حل مسائل کوچک و بزرگ درکل نظام آموزشی تاکید دارد. تکنولوژی آموزشی در این مرحله با استفاده از دیدگاه‌های جدید روانشناسی و تحقیقات انجام شده به تجزیه و تحلیل برنامه‌های آموزشی پرداخت و پس از شناخت مشکلات و علت‌ها برای رفع آنها و حل مشکلات، راه‌حل‌هایی جدید را ارائه داد.
این بعد از تکنولوژی آموزشی به موازات رشد و گسترش تعریف دوم، پا به عرصه محیطهای آموزشی گذاشته و روزبه‌روز کاربرد و اهمیت آن بیشتر می‌شود. این کاربرد به نحوی در حل مسائل آموزشی مراکز صنعتی و خدماتی مؤثر بوده که رشته تکنولوژی آموزشی را یکی از پرجاذبه‌ترین رشته‌های دانشکده‌های علوم تربیتی کرده است و فارغ التحصیلان این دانشکده‌ها اغلب بلافاصله پس از پایان تحصیل به استخدام مؤسسات معتبر در می‌آیند.
بعد سوم از تکنولوژی آموزشی با اینکه در واقع یکی از مصادیق کاربرد تکنولوژی آموزشی در حل مشکلات و مسائل مراکز مختلف اقتصادی است، ولی در حقیقت با رشد زمینه‌ی این نوع کاربرد تکنولوژی آموزشی، حیطه‌ی تاثیر و دامنه‌ی کاربرد آن از محیط‌های صرفاً آموزشی به تمام فعالیت‌های جامعه کشیده شده است. (فردانش،۱۳۷۲، ۵۰، صص ۳۳-۳۲)
از سوی دیگر تاریخچه پیدایش تکنولوژی آموزشی «به عنوان یک رشته علمی» را به پرتاب موشک اسپاتنیک شوروی نسبت می‌دهند. به این ترتیب که در جریان جنگ سرد بین دو قطب شرق و غرب و مسابقه تسلیحاتی امریکا و شوروی، پرتاب این موشک از جانب شوروی، بلوک غرب را دچار شوک شدیدی کرد. بلوک غرب در پی جست‌وجوی علت عقب ماندگی در این زمینه، به وجود مشکلات اساسی در سیستم آموزشی خود واقف شد. مسائلی از قبیل: عینی و ملموس نبودن، عدم توجه به پرورش تفکر و … از جمله مشکلات جدی آموزشی محسوب می‌شد. تلاش علمی-تحقیقاتی برای مرتفع کردن مشکلات فوق منجر به پیدایش رشته‌ای علمی به نام تکنولوژی آموزشی شد.
نکته قابل ذکر این است که هریک از این مراحل یا ابعاد تکنولوژی آموزشی با شروع مرحله بعد از حرکت نایستاد بلکه در مسیررشد و بلوغ خود را طی می‌نمود. در واقع همزمان هر سه بعد به حرکت تکاملی خود ادامه می‌دهند و به نوعی به ارتقاء یکدیگر نیز کمک می‌کنند. به عنوان مثال مرحله اول که بعد سخت افزاری و رسانه‌ای تکنولوژی آموزشی را شامل می‌شود در سال‌های آغاز مرحله دوم شتاب بیشتری گرفته بود.و محصولات متعدد دیداری شنیداری را به سیستم آموزشی ارائه می‌کرد در همان زمان اریک اشبای۱۰ از نخستین کسانی بود که استفاده از رسانه‌های الکترونیکی را به عنوان انقلابی در آموزش و پرورش در سال ۱۹۶۷ مطرح کرد. و این مسیر، به تدریج با شروع کاربردهای رایانه در آموزش در سالهای ۱۹۸۰ و همچنین دسترسی به اینترنت در اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰ وسال ۲۰۰۰ همچنان تداوم یافته است.
سیر تحول تکنولوژی در ایران:
تکنولوژی آموزشی در ایران همانند سایر کشورهای در حال توسعه،در سال‌های آغازین تحولات ، چندان پیشرفتی نداشته است. در سال ۱۳۰۸ وزارت فرهنگ، اقدام به تاسیس اداره کل هنرهای زیبا کرد. به کمک این اداره بین سال‌های ۵۵-۱۳۳۹، نخستین آزمایشگاه‌های سمعی و بصری دانشسرای مقدماتی و عالی تاسیس شدند. در سال ۱۳۴۱ اداره‌ای به نام «اداره آموزش فعالیت‌های هنری و سمعی و بصری» در وزارت آموزش و پرورش به وجود آمد که بعدها به نام «دفتر آموزش سمعی و بصری» تغییر نام یافت. درسال ۱۳۴۳ تلویزیون آموزشی تاسیس شد و در سال ۱۳۴۵ مقارم با تغییر نظام آموزشی کشور، تلویزیون آموزشی کار خود را با پخش برنامه‌های درسی فیزیک، شیمی، جبر، علوم طبیعی، دستور و زبان فارسی آغاز کرد. پس از چند سال رکود، در سال ۱۳۵۲ تهیه و اجرای برنامه‌های آموزشی به سازمان رادیو تلویزیون ملی واگذار شد که از سال ۱۳۵۳ فعالیت خود را پخش درس‌های دوره راهنمایی تحصیلی آغاز کرد.
وزارت آموزش و پرورش با تاسیس سازمان پژوهش و نوآوری‌های آموزشی در سال ۱۳۵۴ که بعدها به سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی درسی تغییر نام یافت، قصد داشت تکنولوژی آموزشی را درمدارس کشور توسعه دهد. در سال ۱۳۵۴ «طرح آموزشی ایران» در وزارت آموزش و پرورش به تصویب رسید که به موجب آن مقرر گردید وزارت مذکور با مشارکت بانک جهانی و سازمان یونسکو، در مراکز پنج استان کشور (تهران، اهواز، تبریز، اصفهان و مشهد) پنج مرکز تربیت معلم همراه با مدارس نمونه از ابتدایی تا پایان متوسطه تاسیس کند و برای تامین نیروهای مورد نیاز طرح مذکور از پنج استان موردنظر، تعدادی از دبیران و آموزگاران جهت کسب تخصص به مراکز آموزشی خارج از کشور انتخاب و فرستاده شدند و این طرح بنا به تحولات اجتماعی – سیاسی اجرا نشد تا سال ۱۳۶۴ فعالیت موثر و سازمان یافته‌ای در زمینه‌ی تکنولوژی آموزشی به جز فعال شدن تهیه برنامه‌های آموزشی مقاطع مختلف تحصیلی با همکاری وزارت آموزش و پرورش و صدا و سیما به وقوع نپیوست. از سال ۱۳۶۴ و با هدف ایجاد زمینه‌های فرهنگی و ترغیب معلمان کشور درجهت آشنایی و کاربرد مواد آموزشی هر چند ساده به وسیله افراد علاقه‌مند ومتخصص در زمینه‌ی تکنولوژی آموزشی، «مجله رشد تکنولوژی آموزشی» منتشر گردید. از اواخر سال ۱۳۶۸، طرحی تحت عنوان «توسعه رسانه‌های آموزشی فنی و حرفه‌ای» در شاخه معاونت فنی و حرفه‌ای وزارت آموزش و پرورش از یک سو و برنامه عمران ملل متحد و سازمان یونسکو از سوی دیگر به تصویب رسید که به موجب آن یک مرکز آموزشی به همین عنوان و با هدف بازآموزی هنرآموزان شاغل در هنرستانهای فنی و حرفه‌ای کشور در نظر گرفته شد. فعالیت عملی این مرکز از شهریور ۱۳۷۰ که مرحله اول آن بازآموزی هنر آموزان شاغل در هنرستان فنی و حرفه‌ای سراسر کشور بود در حال اجراست. (علی آبادی،۱۳۸۰، ۴۹، صص ۳۲-۲۵)
عوامل موثر بر رشد و تحول تکنولوژی آموزشی
عوامل فراوانی بر رشد تکنولوژی آموزشی موثرمی باشد برخی از مهم‌ترین‌آن‌ها عبارتند از:
۱- انواع مدلها و نظریه‌های ارتباطی
ارتباط در همه ابعاد پنهان و آشکار، کلامی و غیرکلامی آن، زمینه‌ساز رشد و تحول آدمی است. چه، انسان بدون ارتباط نمی‌تواند به مراحل تحول خویش دست یابد. ما با دیگری و دیگران خود را می‌شناسیم. با پی بردن به وجود دیگری است که به وجود خود آگاه می‌شویم. تنها با درک هویت دیگری و دیگران است که به هویت خویش هوشیار می‌شویم. آدمی برای اینکه خود را بفهمد، خود را بیابد و به خود هوشیار گردد باید با خود های دیگر مرتبط گردد.
جامعه‌ی انسانی بدون ارتباط، یعنی بدون فرهنگ، بدون هویت و بدون معنا. هر قدر ارتباط بین فردی افراد زیادتر باشد و گسترده‌ی تعامل اجتماعی آنان فزونی یابد، گستره‌ی شناخت افراد آن جامعه از خود بیشتر می‌گردد. به عبارتی دیگر گستره‌ی تحول هر کسی بستگی به گستره‌ی شناختی است که از هویت دیگران دارد. (کریمی، ۱۳۸۷، ۵۳، ص۵۳)
ارتباط یک فرایند است. در این فرایند با فعالیت در حال جریان در یک محیط متغیر، اجزاء مختلفی دخالت دارند. برای شناخت بیشتر فرایند ارتباط، دانشمندان از قدم الایام به تجزیه موقعیتهای ارتباطی به عوامل یا اجزاء تشکیل دهنده‌ی آن پرداخته اند. اولین کسی که ارتباط را به صورت یک مدل ارائه داد ارسطو بود. ارسطو هر ارتباطی را دارای سه جزء می‌دانست. گوینده، گفتار و مخاطب. (احدیان،۱۳۷۴، ۳ ، ص۱۰)
به تدریج مدل‌های دیگری توسط سایر اندیشمندان مطرح شد که مجموعا در دو دسته قابل طرح می‌باشند:
مدلهای انتقالی: مدلی که شنن۱۱ و ویور۱۲ بوجود آوردند، بسیار مکانیکی بود. این دو نفر با کمک یکدیگر به میزان بسیار زیادی بر نظریه‌ی ارتباطات تاثیر گذاشتند. مدل تاریخی این دو – که مدل اصلی بود، عوامل زیر را برداشت منبع اطلاعات یا فرستنده پیام، کانال یا وسیله انتقال‌دهنده، دریافت‌کننده یا گیرنده پیام، هدف و مقصود) (ذوفن، لطفی‌پور، ۱۳۸۷، ۲۹، ص۲۳) (Shannon, Weaver, 1949, 87)
بیش‌تر مطالعات مربوط به ارتباطات به پیروی از «مدل انتقالی» ارتباط انجام گرفته است. این مدل بر اصول روانشناسی محرک- پاسخ مبتنی بود و در شروع این قرن بسیار رواج داشت. در آن زمان، اعتقاد براین بود که پیام فرستنده (محرک) سبب ایجاد یک عکس العمل مشابه (پاسخ) درگیرنده می‌شود. یکی از تعاریفی که براساس مدلهای انتقالی از ارتباط ارائه شده عبارت است از: «فرایند عمل انتقال پیام است از فرستنده به گیرنده، از طریق کانال ارتباطی و با امکان وجود منابع ارتباطی.»
مدل‌های تعاملی: ویلبر شرام۱۳ به دنبال مدلی بود

مطلب مرتبط با این موضوع :  پایان نامه با کلید واژگانفناوری اطلاعات، آموزش و پرورش، آموزش و یادگیری، دانش آموزان

دیدگاهتان را بنویسید